Lüğət seçin
Coğrafiya terminləri lüğəti
Arxey
yun. archaios – başlanğıc
Yerin geoloji tarixində ən qədim Kriptozoy eonunun orta mərhələsi.
A. Katarxeylə Proterozoy mərhələləri arasında yerləşir, təxminən 4 mlrd. il əvvəl başlanıb və 2,5-2,6 mlrd. il əvvəl bitib. O, dörd eraya bölünür: Eoarxey, Paleoarxey, Mezoarxey və Neoarxey. A.-də Yer ətrafında oksigen atmosferi olmayıb, lakin ilk anaerob orqanizmlər yaranıb, aktiv vulkanik fəaliyyət nəticəsində materiklər, bəzi faydalı qazıntı (nikel, dəmir və s.) yataqları formalaşmağa başlayıb. A. çox qədim dövrləri əhatə etdiyi üçün onun yaşı, bölgüsü, bu mərhələdə baş vermiş proseslər haqqında müxtəlif elmi fərziyyələr mövcuddur. Geoloji dövrün adını 1872-ci ildə amerikalı alim Ceyms Dan təklif edib.
Həmçinin bax:
Coğrafiya terminləri lüğəti