gəlmək

gəlmək [gəlməx'] feil

1. Hərəkət edərək, yeriyərək bir yerə varmaq, çatmaq, yetişmək; üzü danışana tərəf hərəkət etmək, yerimək, yaxınlaşmaq; nəqliyyat vasitəsilə bir yerə varmaq, çatmaq; böyük bir məsafə qət edərək bir yerə çatmaq, yetişmək, varid olmaq. □ Evə gəlmək. Məktəbə gəlmək. Atlılar gəlir. Qatarla gəlmək. Ankaraya gəlmək.

2. Kütləvi şəkildə, axınla hərəkət edərək bir yerdə dayanmaq, məskən salmaq, yerləşmək. □ Yaylağa gəlmək.

3. Eşidilmək, hiss olunmaq, çatmaq. □ Arvad səsi gəlməyən yer biyabandır. (C.Məmmədquluzadə).

4. Çəkisi olmaq, ağırlığı olmaq. □ Qarpız nə qədər gəldi?

5. Görünmək, oxşamaq, təsəvvür edilmək. □ Uzaqdan döyüş asan gələr.

6. Ərə getməyə razı olmaq, birini xoşlayıb ona ərə getmək, evlənmək. □ İndi, görəsən, qız bilsə ki, mən doğrudan da arşın mal satanam, mənə gələrmi? (Ü.Hacıbəyov).
7. Yaxınlaşmaq, yetişmək, çatmaq. □ Qış gəlmişdi. Yaz gəlir.
8. Yağmaq. □ Qar gəlir. Dolu gəlir.
9. Təyin olunduğu yerə yetişmək, çatmaq (göndərilən şey haqqında); xəbər, şayiə, məlumat haqqında. □ Bugünkü qəzetlər hələ gəlməyib. Xəbər gəldi.
10. Daxil olmaq, girmək, bir yerə yığışmaq. □ Evinizə gəlmək olarmı? (C.Cabbarlı).
11. Cütləşməyə meyil etmək. □ Qoça gəlmək (qoyun haqqında). Təkəyə gəlmək (keçi haqqında).
12. Acımaq, turşumaq, yetişmək (xəmir haqqında). □ Xəmir gəldi.
13. Məcazi mənada: zahir olmaq, görünmək; qaplamaq, çulğalamaq. □ Üzünə sarılıq gəlmək.
14. Törəmək, nəşət etmək, çıxmaq. □ Onun bu xasiyyəti atasından gəlir.
15. Bir şeyin vətənini, hasil olduğu və ya gətirildiyi yeri göstərir. □ Bizə xına Irandan gəlir.
16. Qoşulmaq, birləşmək. □ Türk dillərində şəkilçilər sözlərin axırına gəlir.
17. Meydana gəlmək, hasil olmaq. □ İşləməkdən adama heç bir zərər gəlməz.
18. Axmaq, cərəyan etmək (qaz və mayelər haqqında). □ Qaz yaxşı gəlir. Burnundan qan gəlir.
19. Çıxmaq, görünmək. □ Pəncərədən işıq gəlir.
20. Görünmək, sanılmaq, təsəvvür edilmək □ Bu sözlər mənə yalan kimi gəlir.
21. Yaramaq, münasib olmaq. □ Bu mənim işimə gəlməz.
22. Yetişmək, bərabər olmaq, uyğun olmaq. □ Paltar əynimə yaxşı gəlir.
23. Bir şeyin nəticəsi olmaq, bir şeydən yaxud bir şeyin nəticəsində törəmək, doğmaq, nəşət etmək. □ Bunlar hamısı işi yaxşı bilmə- məkdən gəlir.

24. Feili bağlama kimi tərkib daxilində işlənir. □ Gəlib-yetişmək. Gəlib çatmaq. Gəlib çıxmaq. Gəlib ötmək.
25. “Gəl”, “gəlin” – bir işə dəvət mənasında xitab kimi işlənir. □ Gəl sabahkı işlərimizdən danışaq.
26. Əmr formasında: gəl – məsləhət, xahiş bildirir. □ Sən gəl, bu işə qarışma.
27. “Gələk” şəklində – keçək, qayıdaq. □ Allaha and olsun ki, burda heç bir günah iş yoxdur... Qərəz, gələk mətləb üstünə! (Ə.Məmmədxanlı).
28. “Gəldikdə” şəklində – ...haqqında danışmaq lazımsa. □ Səba xanımın iş düzəltməsinə gəldikdə, onun nə oyun oynamaq istədiyi mənim üçün aydındır. (M.S.Ordubadi).
29. Bir sıra isimlərə qoşularaq müxtəlif ifadələr və mürəkkəb feillər düzəldilir. □ Gözə gəlmək, dilə gəlmək, cana gəlmək, həyəcana gəlmək, ağlına gəlmək.

Həmçinin bax:

Lüğət seçin

Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

gəlmək [gəlməx'] feil

İzah haqqında təklif